Βιοποικιλότητα

1. Τι είναι βιοποικιλότητα;

 

Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία της ζωής στη Γη. Είναι τα πάντα∙ από τα πιο μικροσκοπικά μικρόβια μέχρι τα πιο ψηλά δέντρα, από οργανισμούς που περνούν όλη τους τη ζωή στα μεγάλα βάθη των ωκεανών μέχρι αυτούς που ζουν στα βαθύτερα στρώματα του εδάφους. Επίσης ο όρος βιοποικιλότητα χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα διαφορετικά περιβάλλοντα του πλανήτη μας, το σύνολο των ζωντανών μορφών που φιλοξενούν και τις σχέσεις αλληλεπίδρασης που τα ενώνει. Τα γήινα οικοσυστήματα και η ζωή που αναπτύσσεται σε αυτά, συμπεριλαμβανομένης της εντυπωσιακής ποικιλίας στην πολιτισμική έκφραση των σύγχρονων αλλά και των προγενέστερων ανθρώπινων κοινωνιών, συνιστούν τη βιοποικιλότητα του πλανήτη μας.

Η βιοποικιλότητα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση της ανθρώπινης ύπαρξης. Ωστόσο η ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινωνιών συνδέεται συχνά με την εξάντληση, με ρυθμούς ιδιαίτερα ανησυχητικούς, του πολύτιμου αυτού κεφαλαίου.

 

2. Το πρόβλημα απώλειας της βιοποικιλότητας


Η απώλεια της βιοποικιλότητας αναγνωρίζεται σήμερα ως ένα από τα μεγαλύτερα  προβλήματα της νέας χιλιετίας. Ο ρυθμός της σημερινής απώλειας της βιοποικιλότητας είναι τέτοιος που απειλείται η βιωσιμότητα του ίδιου μας του είδους από τη διακοπή ζωτικών οικολογικών διαδικασιών. Η ύπαρξη του ανθρώπινου είδους όπως και όλων των άλλων ειδών εξαρτάται από ένα φυσικό κόσμο που λειτουργεί ομαλά και παρέχει καθαρό αέρα και νερό, τροφή, πρώτες ύλες. Τα διάφορα είδη εξαρτώνται το ένα με το άλλο με πολλούς και περίπλοκους τρόπους, ενώ τα οικοσυστήματα εύκολα υπόκεινται σε αλλαγές. Εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, ο ρυθμός εξαφάνισης ειδών είναι κατά 50-100 φορές μεγαλύτερος από τον αναμενόμενο, της εξαφάνισης δηλαδή από φυσικά αίτια. Κι η διαφορά είναι μεγάλη ανάμεσα σε μια φυσική εξαφάνιση και σε αυτή που προκαλείται από τον άνθρωπο, όπως αυτή που συμβαίνει σήμερα.
Η γρήγορη εξαφάνιση των ειδών στην εποχή μας οδήγησε τους βιολόγους να πιστεύουν ότι μια μεγάλη κρίση πρόκειται να συμβεί, εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας.

 

3. Αιτίες απώλειας της βιοποικιλότητας

 

Η εκτεταμένη απώλεια της βιοποικιλότητας οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Ποιες πτυχές όμως της ανθρώπινης δραστηριότητας οδηγούν στην εξαφάνιση των ειδών; Όπως όλα τα περιβαλλοντικά προβλήματα έτσι και η απώλεια της βιοποικιλότητας δεν θα μπορούσε να είναι ανεξάρτητη από τα υπόλοιπα. Οι κλιματικές αλλαγές, η καταστροφή του όζοντος στην στρατόσφαιρα, η αποψίλωση των δασών, η ρύπανση του νερού, του εδάφους και της ατμόσφαιρας είναι περιβαλλοντικές μεταβολές που καθιστούν αδύνατη την επιβίωση κάποιων οργανισμών. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι οι κλιματικές αλλαγές  και τα φαινόμενα που προκαλούν διάβρωση του εδάφους, πλημμύρες, φωτιές και καταιγίδες, ενώ θα δημιουργήσουν προνομιακές συνθήκες διαβίωσης για κάποια είδη, κάποια άλλα θα τα εξοντώσουν.
Η εξαφάνιση δεκάδων ειδών ζώων και φυτών οφείλεται στην:

  • Καταστροφή των δασών
  • Επέκταση καλλιεργούμενων εκτάσεων που οδηγούν στην ανεξέλεγκτη συρρίκνωση των βιοτόπων τους,
  • Εξάπλωση μονοκαλλιεργειών που οδηγούν σε υποβάθμιση του εδάφους
  • Παράνομο κυνήγι
  • Κλιματικές αλλαγές και ακραία καιρικά φαινόμενα (πλημμύρες, φωτιές, καταιγίδες)
  • Διεύρυνση αστικών κέντρων
  • Αποξήρανση υγρότοπων
  • Υπερβόσκηση
  • Διάβρωση εδάφους
  • Υπεραλίευση
  • Ρύπανση του νερού και του εδάφους
  • Ρύπανση της ατμόσφαιρας

 

4. Τρόποι αντιμετώπισης

 

Με ποιους τρόπους θα εμποδίσουμε την απώλεια της βιοποικιλότητας είναι μία από τις πιο πιεστικές προκλήσεις της εποχής μας. Η εξάλειψη του προβλήματος της απώλειας της βιοποικιλότητας απαιτεί τις κυβερνήσεις και τους διεθνείς οργανισμούς να πρωτοπορήσουν, το έργο τους όμως καλείται να στηρίξει ο καθένας από μας. Οι επιλογές όλων μας θα καθορίσουν την πορεία της βιοποικιλότητας αλλά και γενικότερα του πλανήτη.
Όλες οι ενέργειες που έχουν σκοπό να διασφαλίσουν την ισορροπία των οικοσυστημάτων, να περιορίσουν την εξάντληση και την ρύπανση των φυσικών πόρων άρα και να περιορίσουν την κατανάλωση, συμβάλλουν στην προστασία της βιοποικιλότητας. Ενδεικτικά αναφέρουμε κατάλληλες πρακτικές που απαιτούν τόσο την συγκρότηση θεσμικού πλαισίου από την πλευρά της πολιτείας όσο και προσαρμοσμένες συμπεριφορές από τον καθένα μας:

  • ορθή διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών,
  • υιοθέτηση πρακτικών μείωσης της ρύπανσης και της κατανάλωσης,
  • εξοικονόμηση ενέργειας,
  • χρήση ήπιων, φιλικών προς το περιβάλλον μορφών ενέργειας και αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών,
  • υιοθέτηση πρακτικών ανακύκλωσης,
  • έλεγχος της εμπορικής εκμετάλλευσης των προϊόντων "άγριας ζωής",
  • εξάπλωση και ενίσχυση των βιολογικών καλλιεργειών

 

http://kpe-kastor.kas.sch.gr/biod_net/index.htm
http://kpe-kastor.kas.sch.gr/istoselida-biodiversity/b/biodiversity.htm